Git hay dùng: từ cài đặt lần đầu tới worktree

September 25, 2026bash#git #cli #workflow

On this page

Các lệnh dưới đây đã chạy thử trên git 2.52.0 (macOS), trong một repo và một remote tạo riêng để thử. Chưa chạy: git add -p (cần thao tác tay), git rebase --continue (cần một conflict thật), và các lệnh ghi “trên Windows”.

1. Cài đặt lần đầu trên máy mới

Chạy một lần cho mỗi máy. --global ghi vào ~/.gitconfig, nên áp dụng cho mọi repo trên máy.

bash

git config --global user.name "Nguyễn Thành Trung"
git config --global user.email "trungnttb.dev@gmail.com"
git config --global init.defaultBranch main   # repo mới tạo dùng branch main
git config --global pull.rebase true          # git pull = fetch + rebase, không sinh merge commit thừa
git config --global --list                    # xem lại cấu hình hiện tại

Repo công ty cần email khác thì ghi đè riêng cho repo đó (bỏ --global):

bash

git config user.email "trung@company.example"

2. Xuống dòng LF/CRLF giữa macOS và Windows

macOS và Linux kết thúc dòng bằng LF, Windows bằng CRLF. Nếu không quy định, một người Windows sửa một dòng có thể làm diff đổi cả file. Cách chắc chắn nhất là đặt quy tắc trong repo bằng .gitattributes, vì file này đi theo repo, không phụ thuộc cấu hình từng máy:

text

# .gitattributes
* text=auto eol=lf
*.bat text eol=crlf
*.png binary

Kết quả khi thử với một file có CRLF (git ls-files --eol): trong index được lưu là LF (i/lf), còn file trong thư mục làm việc vẫn giữ CRLF (w/crlf) cho tới lần git ghi lại file đó.

bash

git ls-files --eol          # i/ = trong index, w/ = trong thư mục làm việc
git add --renormalize .     # áp quy tắc mới cho các file đã commit trước đó

Cấu hình thêm cho từng máy, làm lớp dự phòng khi repo chưa có .gitattributes:

bash

git config --global core.autocrlf input   # macOS / Linux: đổi CRLF thành LF khi commit
git config --global core.autocrlf true    # trên Windows: checkout ra CRLF, commit vào LF

3. Bắt đầu một repo

bash

git init my-app                                   # repo mới
git clone git@github.com:<user>/<repo>.git        # lấy repo có sẵn
git remote add origin git@github.com:<user>/my-app.git
git remote -v                                     # xem remote đang trỏ tới đâu
git push -u origin main                           # lần push đầu: -u gắn main với origin/main

4. Việc hằng ngày

bash

git status --short
git diff                    # thay đổi chưa add
git diff --staged           # thay đổi đã add, sắp vào commit
git add -p                  # chọn từng đoạn thay đổi để add
git commit -m "feat: add login form"
git log --oneline --graph --all

Bỏ thay đổi, thay cho git checkout -- file kiểu cũ:

bash

git restore --staged a.txt   # bỏ file khỏi staging, giữ nguyên nội dung đã sửa
git restore a.txt            # bỏ luôn nội dung đã sửa (không lấy lại được)

5. Đồng bộ với remote

bash

git fetch --prune   # tải thay đổi mới, xoá các branch remote đã bị xoá trên server
git pull            # với pull.rebase=true: commit local được đặt lên sau commit mới của remote
git push

6. Branch và merge

bash

git switch -c feature/login   # tạo branch mới và chuyển sang
git switch main
git switch -                  # quay lại branch vừa ở trước đó
git merge --no-ff feature/login -m "merge feature/login"  # luôn tạo merge commit, giữ dấu vết branch
git branch -d feature/login                               # xoá branch local đã merge
git push origin --delete feature/login                    # xoá branch trên remote

7. Merge hay rebase

Cả hai đều đưa thay đổi của main vào branch của bạn, nhưng lịch sử khác nhau:

flowchart LR
  subgraph merge["git merge main"]
    M1[A] --> M2[B] --> M4["merge commit"]
    M1 --> M3[C] --> M4
  end
  subgraph rebase["git rebase main"]
    R1[A] --> R2[B] --> R3["C, commit mới"]
  end

merge giữ nguyên các commit và thêm một merge commit. An toàn cho branch nhiều người dùng chung.
rebase viết lại commit của bạn lên sau main, lịch sử thẳng hàng nhưng hash của các commit đó đổi. Chỉ rebase branch chỉ mình bạn dùng.

bash

git switch feature/b
git rebase main          # đặt các commit của feature/b lên sau main
git rebase --continue    # sau khi sửa xong conflict
git rebase --abort       # huỷ, quay về trạng thái trước khi rebase
git merge --abort        # tương tự, khi đang merge dở

8. Cất tạm thay đổi với stash

Đang sửa dở mà phải chuyển sang việc khác:

bash

git stash push -m "wip: form validation"
git stash list
git stash pop            # lấy lại thay đổi mới nhất và xoá khỏi danh sách stash

9. Sửa commit cuối, lấy lại branch xoá nhầm bằng reflog

bash

git commit --amend -m "add y"      # sửa message hoặc thêm file vào commit cuối
git cherry-pick <hash>             # chép một commit từ branch khác sang branch hiện tại
git push --force-with-lease        # push lịch sử đã sửa; từ chối nếu remote có commit mới mà bạn chưa có

--force-with-lease an toàn hơn --force: nếu có người vừa push lên branch đó, lệnh bị từ chối thay vì ghi đè commit của họ.

Xoá nhầm branch hoặc reset nhầm: commit vẫn còn trong reflog một thời gian. Tìm hash trước, rồi tạo branch từ hash đó:

bash

git reflog --format='%h %gs'       # tìm dòng có commit cần cứu, ví dụ "2ead9fe rebase (finish) ..."
git branch feature/b 2ead9fe       # tạo lại branch trỏ vào commit đó

Đừng dùng HEAD@{0} cho việc này: nó trỏ vào vị trí hiện tại của HEAD, thường là branch bạn đang đứng, không phải commit đã mất.

10. Worktree: làm hai branch cùng lúc

Worktree cho phép check out một branch khác ra một thư mục riêng, dùng chung lịch sử với repo chính. Không cần stash, không cần clone lần hai. Hợp với lúc đang làm dở feature thì phải sửa gấp hotfix:

bash

git worktree add ../app-hotfix -b hotfix/1   # thư mục mới, branch mới hotfix/1
cd ../app-hotfix
# sửa, commit, push như bình thường
cd -
git worktree list                            # xem các worktree đang có
git worktree remove ../app-hotfix            # xoá thư mục; branch hotfix/1 vẫn còn

Một branch chỉ được check out ở một worktree tại một thời điểm. Xoá worktree không xoá branch và không xoá commit trong branch đó.